Weer Leren Huilen

Wanneer heb jij voor het laatst écht gehuild? Niet dat ene traantje, dat je snel wegveegde toen niemand keek. Niet de tranen tijdens een ontroerende film, terwijl je lachend zei dat 'het gewoon de hormonen zijn'.

Ik bedoel dat huilen waarbij je lijf het even overneemt. Waarbij je schouders schokken, je adem stokt, je jezelf wiegt, en er iets uit je naar buiten komt, waarvan je niet eens wist dat je het zo lang had vastgehouden.

Voor veel vrouwen is dat een zeldzaam moment geworden. En eigenlijk is dat bijzonder. Want wij worden geboren met het vermogen om te huilen. Een baby denkt geen seconde na of huilen wel gepast is. Maakt zich geen zorgen of iemand het hoort of ziet. Excuseert zich niet, schaamt zich niet. Sterker nog: het is in het begin vrijwel de enige vorm van communicatie die een baby kent. Een baby huilt omdat haar lichaampje precies weet wat het nodig heeft.

En ergens onderweg zijn wij dat vermogen kwijt geraakt. Om dat wat we in ons lijf voelen direct te kunnen uiten.

Misschien herken je één van deze zinnen wel: "Kom op, grote meiden huilen niet", "Stel je niet aan", "Ben je weer hypergevoelig?", "Niet huilen hoor, het komt vanzelf weer goed".

Onze ouders wilden ons misschien beschermen. Vonden onze pijn wellicht moeilijk te dragen. Of ze hadden zelf nooit geleerd hoe je ruimte maakt voor verdriet en andere gevoelens.

En dus leerden wij iets anders. Dat huilen iets was om zo snel mogelijk te stoppen. Dat tranen een probleem waren. Dat sterk zijn betekende dat je je emoties onder controle had.

Langzaam maar zeker gingen wij onze tranen inslikken. Letterlijk.

Ik geef je hierbij een andere boodschap dan die je ooit hebt gehad. Emoties zijn bijzonder. Emoties zijn namelijk boodschappers. Boodschappers van iets dat er in jou wil worden gevoeld. Zij verdwijnen niet om dat jij met je hoofd besluit ze niet te voelen. Ze besluiten op dat moment om jou op een andere manier te bereiken.

Soms nestelen ze zich in pijnlijk gespannen schouders.

Soms in een voortdurende vermoeidheid.

In een brok in je keel

Een onrustige buik

Een hoofd dat maar blijft malen en bonzen

En als je geluk hebt in een niet te verklaren gevoel van "er zit iets".

Vooral dat laatste hoor ik vaak: "Ik weet niet wat het is, maar er zit iets". En vaak klopt dat.

Er zit inderdaad iets. Niet omdat er iets mis is met je. Of omdat je zwak bent. Maar omdat je jarenlang heel goed bent geworden in doorgaan zonder te klagen of te huilen. Eerst voor je ouders, dan wellicht voor je partner of je kinderen. Je werk. Voor iedereen.

En daarmee liet je jezelf achter.

Ons hoofd is meesterlijk geworden in verklaren: "Zo erg was het toch niet". "Anderen hadden het veel moeilijker". "Ik moet gewoon niet zo zeuren".

Maar ons lichaam werkt anders. Je lichaam onthoudt wat jij hebt moeten inslikken. Elke teleurstelling. Elke keer dat je jezelf moest wegcijferen. Iedere keer dat je je verdriet parkeerde omdat er simpelweg geen ruimte voor was.

Dat betekent niet dat je de rest van je leven met die ballast hoeft rond te lopen. Integendeel.

Je lichaam heeft namelijk óók een prachtige vermogen gekregen. Het weet hoe het spanning weer los kan laten.

En huilen is één van de manieren waarop het dat doet.

Tijdens het huilen gebeurt er veel meer dan dat er alleen vocht uit je ogen komt. En als je het goed doet: snot uit je neus. Veel snot. "Ik hou ervan: snot tot onder de oksels", roep ik vaak tijdens een retraite. Kijk maar eens:

Je ademhaling verandert.

Je zenuwstelsel schakelt langzaam terug van voortdurende alertheid naar ontspanning.

Spieren die soms jarenlang aangespannen waren, beginnen los te laten (en ja dat kun je voelen als pijn).

Plotselinge moeheid die je overvalt.

Dat is niet vreemd. Je lichaam heeft hard gewerkt.

Net zoals je na een intensieve massage spierpijn kunt hebben, kun je na een diep emotioneel moment voelen dat er iets verschoven is. Alsof je weer iets lichter ademt. Niet omdat het verdriet verdwenen is, maar omdat je het niet langer krampachtig vasthoudt. Je geeft het ruimte.

Misschien is dat wel het mooiste. Huilen gaat niet alleen over verdriet. Vaak begint het daar zelfs helemaal niet. Soms huil je omdat je eindelijk voelt hoe moe je eigenlijk bent. Omdat je beseft hoeveel je altijd geeft. Of hoe streng je steeds voor jezelf bent geweest. Of omdat je voor het eerst aan jezelf durft toe te geven dat je eigenlijk iets anders wilt of verlangt.

Ik zie dat regelmatig gebeuren tijdens retraites. Niet omdat ik je daartoe aanzet. Maar omdat er eindelijk rust bij je ontstaat. Rust door je verhaal te delen. Geen agenda te hebben, geen telefoontjes van mensen die iets van je nodig hebben. Alleen zijn met jezelf en wat er is. In de natuur, de zon of de regen. In juist in de ontspanning die dan ontstaat, begint je lichaam vaak te spreken. Eerst voorzichtig. Dan duidelijker. En soms in tranen.

Veel vrouwen die ik ontmoet in een retraite zijn ergens tussen de 45 en 65 jaar. En dat is geen toeval. Het is - zoals je wellicht weet - een levensfase waarin er van alles verschuift.

Kinderen worden zelfstandiger of verlaten het huis. Je ouders worden ouder of vallen weg. Je werkt verandert. je lichaam verandert. Je relatie verandert. Dat brengt ruimte met zich mee, die ongemakkelijk voor je voelt. Je kunt je minder op anderen richten, waardoor je met jezelf en je eigen processen wordt geconfronteerd.

De overgang brengt niet alleen hormonale veranderingen met zich mee, maar nodigt je ook uit om opnieuw te kijken naar wie je bent.

En dat doet ze zonder genade. Ze geeft je heel effectieve (en voor ons vrouwen vaak bloedirritante) hulpmiddelen: hormoonschommelingen en -veranderingen. Deze zetten alles op scherp en daarmee bedoel ik: jou. Je kent jezelf wellicht niet meer terug. Je bent bits, barst ongewild in furie uit, je lijf wordt zwaarder en ronder.

En je hebt twee manieren om daarmee om te gaan.

Ofwel hoop je dat het maar snel voorbij gaat en je weer 'terug de oude wordt' (spoiler: dat gaat niet gebeuren);

Ofwel neem je de uitdaging aan. En ga je met open mind jezelf opnieuw tegenkomen.

En als je die oprechte aandacht aan jezelf geeft, met alles wat er mooi, niet mooi, lastig en lekker is, dan kunnen de tranen juist komen. Niet omdat je zwakker bent geworden. Maar omdat je geholpen wordt door je eigen irritaties.

Elke traan draagt een verhaal in zich. Misschien huil je om iets wat gisteren gebeurde. Maar vaak gaat het over veel meer.

Over dat kleine meisje dat altijd haar best deed.

Dat meisje dat leerde dat anderen belangrijker waren.

Dat meisje dat zich groot moest houden, terwijl ze doodsbang was.

Het meisje dat voelde dat ze lief gevonden werd als ze zich aanpaste, stil was, netjes was.

Wanneer je als volwassene huilt, huilt soms ook dat deel van jezelf mee. Omdat dat meisje gehoord en gezien wil worden door jou als volwassen vrouw.

En weet je wat zo bijzonder is?

Je hoeft niet altijd te begrijpen waarom je huilt. We zijn gewend om overal een verklaring voor te zoeken:

Waarom voel ik dit?

Waar komt het vandaan?

Wat moet ik er mee?

Maar emoties of tranen zijn niet altijd logisch en verklaarbaar. Soms willen ze alleen gevoeld worden en is dat genoeg.

In ons dagelijks leven is er vaak maar weinig ruimte voor je echte tranen. We maken snel een grapje. Zeggen dat het wel meevalt. Schenken nog een kop koffie in - het 'bakkie troost' - en gaan weer verder, voordat een ander het onverhoopt ziet.

Je tranen vragen niet om oplossing. Ze vragen om jouw aanwezigheid. Om iemand die niet zegt dat het over moet zijn. Om een plek waar niets hoeft en alles welkom is.

Dat is precies waarom een retraite zoveel kan betekenen voor vrouwen juist in deze levensfase. Niet omdat ik alle antwoorden voor je heb. Maar omdat ik je uitnodig en daarmee de toestemming geef die je jezelf misschien nog niet kunt geven.

Zachtheid en verzachting vragen om moed. Tranen vragen om moed. En als je die moed nog niet zelf van binnen kunt voelen, voel hem dan in de aanwezigheid van de vrouwen die je helpen je verdriet te dragen. Die óók aanwezig zijn bij jouw verdriet.

Dan betekenen tranen nog iets heel anders: niet alleen ruimte, maar vrijheid!